الف - مفاهيم عمومى مفاهيمى مانند مباحث تاريخى ، اخلاق فردى ، خود سازى ، اخلاق عمومى ، تذكّرات عمومى ، گفتگوهاى عادّى با مردم ، با فرزندان و با كارگزاران حكومتى مفاهيمى عمومىاند . نسبت به اين دسته از معارف نهج البلاغه ، مشكل خاصّى وجود ندارد و هر گونه ترجمه‌اى مفيد است : ترجمه آزاد يا مقيّد به متن ، يا ترجمه‌اى ادبى و . . . و با الفاظ و عباراتى قديمى يا نوين . ب - مفاهيم و معارف تخصّصى برخى ديگر از مباحث نهج البلاغه ، فنّى و تخصّصى است و به علوم و فنون و رشته‌هاى تخصّصى بسيارى از معارف و علوم انسانى و غير انسانى تعلّق دارد ، از اين رو زبان خاصّ خودش را مىطلبد ، و الفاظ و عبارات و شيوه‌هاى تحقيق مربوط به همان رشته‌ها را لازم دارد ، مانند : - مباحث كلامى ، فلسفى ، اعتقادى - مباحث اقتصادى - مباحث سياسى و مديريّتى - مباحث نظامى ، جنگ و صلح ، آموزش نظامى - مباحث بهداشتى ، طبّ و درمان - مباحث روانشناسى ، روانكاوى ، روانشناسى بالينى ( درمانى ) - مباحث جامعه شناسى و ديگر مباحث ارزشمندى كه به ده‌ها رشتهء علمى مصطلح امروز ارتباط پيدا مىكند . طبيعى است كه تنها با ترجمهء الفاظ و عبارات نهج البلاغه نمىتوان مفاهيم اين دسته از مباحث تخصّصى را به خوانندگان منتقل كرد . بايد صاحب نظران هر يك از رشته‌هاى ياد شده از ديدگاه تخصّصى خويش به ارزيابى و كنكاش بپردازند تا حقّ مطلب اداء شده و ترجمه و تفسير صحيحى تحقّق پذيرد . با توجّه به اين واقعيّت است كه مىگوييم : براى نهج البلاغه ، ترجمه‌ها و تفاسيرى گوناگون ضرورت دارد تا مفاهيم گران سنگ آن در تمام ابعاد ، كشف و شناسايى گردد ، زيرا پژوهشگرى كه تخصّص او در رشتهء اقتصاد است و مباحث